Дьикти түбэлтэ

Начало книги

1942 сыл. Сэтинньи ый. Ыар кэм. Ас-үөл нуорманан бэриллэр буолан, дьон аччыктаан барбыта. Үлэлиир эрэ киһиэхэ ыйга үстүү киилэ бурдугу биэрэллэрэ төһө өр барыай?! Миитээлээх бурдуктара бүтэн, сутаан эрэллэр. Килиэп сиэбэтэхтэрэ ыраатта. Ийэлэрэ, кэмчилээн, уунан убаҕас хааһы оҥорор да, ол улахан дьиэ кэргэҥҥэ үөтэлээбэт. Бэһиэ буолан кып-кыра балаҕаҥҥа симиллэн кыараҕастык олороллор. Аҕалара бэс ыйыгар бастакы хомуурга түбэһэн, сэриигэ барбыта сылтан ордон эрэр. Суруйбатаҕа ыраатта, икки эрэ суруга кэлбитэ. Билигин бу ыал тутаах киһитэ уон икки саастаах Миитээ кыһалҕаны барытын бэйэтин дьарамай санныгар сүгэн, үс кыра балтын уонна ийэтин иннигэр эппиэтинэстээҕин үчүгэйдик өйдүүр.

Дьиҥэ, муҥха саҕаланна да балык олох суох. Аттынааҕы ыаллар бэҕэһээ эбэҕэ киирбит сурахтара иһиллибитэ эрээри, тоҕо эрэ биллибэтилэр: балык туппуттара буоллар хайаан да бэрсиэ этилэр.

Көмүлүөктэрин уота аат эрэ харата сыыгынаан ылар, хардаҕастара эмиэ бүттэ. Бэҕэһээҥҥиттэн оронноруттан турбакка токуһан сыталлар. Хайдах эмэ туран, мас киллэрэн оһох оттубут киһи. Аҕата Уйбаан сэриигэ барарыгар ботуоҥкатын тутан туран: «Дьоҥҥун көрөөр-истээр, билигин кинилэр иннилэрин туһугар эн эппиэттээх хаалаҕын», – диэн эппитэ. «Хайдах гынарым буолла?» диэн толкуйдуу сытан, эмискэ уол өйүгэр саҥа санаа кылам гына түһэр: «Арба да, биһиэхэ учууталбыт Анастасия Ивановна саха советскай литературатын төрүттээччи П.А. Ойуунускай «Оҕо куйуурдуу турара» диэн кэпсээнин ааспыт нэдиэлэҕэ аахпыта. Ойуунускай аатырбыт олоҥхоһут, остуоруйаһыт, суруйааччы. Төрөөбүт дойдута Таатта. Үөрэххэ наһаа баҕалаах буолан, сороҕор куйуурдаан аһыыра үһү. «Оҕо куйуурдуу турара» диэн кэпсээнин бэйэтин эрэйдээх оҕо сааһыттан суруйбут. Мин да куйуурдаатахпына тугуй? Ойуунускай эмиэ мин сааспар куйуурдаан үөрэхтэммит, тыыннаах хаалбыт.

Читать дальше →