Улӑп таврӑнни

Начало книги

Вунулттӑра-и эсӗ е вунҫиччӗре — ҫакӑ вӑл сахалах мар, шӑпах хӑвна ҫитӗннӗ ҫын пек тытмашкӑн вӑхӑт ҫитнине пӗлтерекен тапхӑр. Апла пулсан пурнӑҫ лавне кӳлӗнсе хӑв ҫине пысӑкрах яваплӑх илме иккӗленсе ан тӑр, хӑюллӑрах пул.

Хамӑр Улӑп йӑхӗнчен тухнине те манас марччӗ, чӑваш чысне алла хӗҫ тытса хӳтӗленӗ паттӑрсене тӗслӗх вырӑнне хурса яланах асра тытасчӗ.

Вӑхӑт-вӑхӑт Чӑваш Улӑпӗ — хисеплӗ Кибеч юлташӑмӑр ҫырса кӑтартаканни пекки: чӑваша чӑмӑртанма ӑс-тӑнпа пуҫарулӑх ҫитерекен, йӑваш та сӑпай пулнипе пӗрлех хӑйне хисеплеме, хисеплеттерме, тивӗҫлӗ шайра тытма пӗлекен, хӑй халӑхӗшӗн кар тӑма хӑват пур ҫын — ӑҫта ҫӗтсе ҫӳрет-ши ҫакнашкал Улӑп, хӑҫан килет-ши, килетех-ши, килтӗрччӗ текен шухӑш киле-киле хупларӗ мана Анатолий Ильич Кибечӗн «Улӑп таврӑнни» ҫӗнӗ кӗнекине вуланӑҫем. Пит кӑмӑлласа, пуҫа ун-кун ӗҫлеттерсе паллашрӑм унпа. Авторӗ ӑна литература жанрӗ енчен роман-халап тесе палӑртнӑ.

Ҫӗр пичӗ ҫинчи ытти халӑхсемпе пӗрле ХХI ӗмӗре тӗпӗртетсе кӗрсе кайнӑ чӑвашсемшӗн, ай, пит кирлӗ-ҫке хӑйсен Улӑпӗ — чӑнчӑн Аслӑ Ертӳҫӗ. Ӑслӑ Ертӳҫӗ тейӗпӗр тата! Тӗнче тӑрӑх сапаланнӑ вӑйсене пуҫтарма пултаракан, эрех-сӑрана пула кунран-кун хавшаса пыракан наци генофондне сыхласа хӑварма майсем туса паракан ҫыннӑмӑр ӑҫта-ши? Роман-халапри Эсрел сӑнарӗ маншӑн шӑп та лӑп ҫав эрех-сӑра пек те туйӑнса кайрӗ… Пире хирӗҫ тӑракан, уҫҫӑнах инкек-синкек сунакан халӑх ҫук пулӗ тетӗп паянхи саманара. Пӗр халӑх теприне хирӗҫ тӑни, пӗтерес, пӑхӑнтарас тени, пуринчен те хӑрушши вара вӑрҫӑпа килес тени пирки шутлассӑм та килмест. Ку — хӑрушӑ. Ку — ҫутҫанталӑка хирӗҫлени, унӑн саккунӗсене пӑхӑнманни. Эрех-сӑра нушийӗ-терчӗ тесен вара… Ҫак усал та хӑватлӑ япала этеме шалтан пӗтерет, шӗкӗ пекех шӗкӗлчет. Пурсӑмӑра та шӗкӗ ерсен пӗтетпӗр вара чӑнласах.

Читать дальше →