Таайыллыбат дьикти күүс

Начало книги

Күн күөрэйэ ойон тахсан эрдэҕинэ, сыдьаайар сарсыардааІҥы саһарҕалар өрүскэ сөтүөлүүр кэмнэригэр, илин халлаантан суордар көтөн кэлэннэр, биир сиргэ долгуннуун охсуһардыы, суптурута түстүлэр… Тугу да гыналлара биллибэт – чуумпуга, долгуҥҥа, өрүскэ? Ким да билбэт бу көстүүнү. Арай биэрэк устун хааман иһэр кыра, хатыҥыр, хара таҥастаах дьахтар, бу түгэни мүччү тутумаары, хардыыта кэҥээн, ыксаабыт курдук чэпчэки-чэпчэкитик сиэлэн, дэриэбинэ диэки барда. «Ээ, баар эбиккин дии, буллум», – үрдүк халлааҥҥа, суордарыгар, түҥ былыргылыын ситимниир ытык эбэтин сырдык тыыныгар махтанна уонна сүппүттэрэ ый буолбут оҕолору кэпсии, ыалын диэки тиэтэйэ-саарайа хаамта.

Аныгы үйэ балысхан тэтимигэр киһи барахсан күүһүрдэ даҕаны: көрөрө-истэрэ элбээтэ. Барыта сайдыы, инникигэ хардыы. Ол гынан баран саамай-саамай күүстээх – айылҕа. Кини күүһэ, кини оҥоруута улуутуон! Уруккулуун силбэһэр ураты уйулҕалаах дьон биһиги ортобутугар бааллар. Ол эмиэ айылҕабыт дьикти айыыта, кини күүһэ, кистэлэҥэ, этэргэ дылы, күн сиригэр биһиги эрэ баар буолбатахпыт. Бааллар айдарыылаахтар, баар чараас эйгэ, баар иккис олох, баар анараа дойду. Бу хааман иһэр Араҥаччы эмиэ оннук ураты киһи. Аатын курдук кини араҥаччылыыр, арчылыыр, дьоҥҥо көмөлөһөр үөһэттэн үрдүк аналлаах. Билигин дьиэтигэр баран, сэдэх хаартытын ылыа, ол хаартыта, дьэ, барытын кэпсиэ… Киниэхэ эрэ: кини эрэ билэр анараа дойду аанын. Бу Араҥаччы соро дуу, дьоло дуу? Бастаан эрэйдэнэрэ, араас тыаһы истэрэ, онтон көрөр буолан барбыта. Кийииттээн тиийбит сиригэр аан бастаан өлбүт киһи сылдьарын көрбүтэ. Онтон ыла өлбүттэр быыстарыгар сылдьар, тэҥҥэ кэпсэтэр буолбута… Бу олоххо иккис олох эйгэтэ тэбис-тэҥҥэ баарын билбитэ. Бастаан куттанар этэ, араас тыастан, саҥаттан дьаарханар, этэ тардар этэ.

Читать дальше →